Հայաստանը` տեղակայված Կովկասյան տարածաշրջանում, կարող է պարծենալ հարուստ խոհարարական ժառանգությամբ, որն արտացոլում է իր պատմությունը, մշակույթը և աշխարհագրությունը: Եկեք բացահայտենք հայկական գաստրոնոմիան խորհրդանշող տասը ազգային ուտեստները։

Հայկական գաստրոնոմիայի համառոտ պատմություն

Հայկական գաստրոնոմիան հնագույն ժամանակներից խորը արմատներ ունի Կովկասի բերրի հողերում: Որպես աշխարհի հնագույն քաղաքակրթություններից մեկը՝ Հայաստանի խոհարարական ժառանգությունը ձևավորվել է նրա աշխարհագրական դիրքով պայմանավորված. այն գտնվում է Եվրոպայի և Ասիայի միջև առևտրային ճանապարհների խաչմերուկում: Դարերի ընթացքում իրար հաջորդող կայսրությունները, ինչպիսիք են պարսկական, հռոմեական և բյուզանդական, ազդել են հայկական խոհանոցի վրա՝ նպաստելով նոր բաղադրիչների, պատրաստման մեթոդների և համային պրոֆիլների ներմուծմանը: Մշակույթների այս բարդ փոխազդեցությունը հանգեցրել է խոհարարական զարգացման, որն արտացոլում է երկրի հարուստ պատմությունն ու մշակութային բազմազանությունը:

Ազդեցություններ և բաղադրիչներ

Հայկական խոհանոցին բնորոշ են թարմ կանաչեղենը, համեմունքները, հացահատիկները և մսամթերքը։ Բաղադրիչները, ինչպիսիք են գառան միսը, սմբուկը, մածունը և բլղուրը, առկա են շատ ուտեստների մեջ՝ ցուցադրելով երկրի գյուղատնտեսական առատությունը:

Սննդի դերը հայ մշակույթի մեջ

Սնունդը կենտրոնական դեր է խաղում հայկական մշակույթում՝ միավորելով հարազատներին ու ընկերներին հավաքույթների ժամանակ: Միասին հաց կիսելը նվիրական ավանդույթ է, որը խորհրդանշում է հայկական հյուրասիրությունը և առատաձեռնությունը:

Լավաշ

Հայկական խոհանոցում իր ուրույն տեղն է զբաղեցնում լավաշը՝ բարակ, փափուկ տափակ հացը։ Ալյուրից, ջրից և աղից պատրաստված լավաշն ավանդաբար թխում են թոնրի մեջ։

Խորոված

Հայկական ոճով խորովածը սիրված ուտեստ է, որը պատրաստվում է բաց կրակի վրա մարինացված մսի կտորներով: Սովորաբար օգտագործվում է գառան, տավարի կամ խոզի միս՝ համեմված սխտորով, սոխով և տեղական կանաչեղենով: Խորովածը հաճախ վայելում են լավաշի և խորոված բանջարեղենի հետ։

Տոլմա

Բոլորիս հայտնի տոլման ունի տարբեր տեսակներ՝ խաղողի տերևներից մինչեւ լցոնած բանջարեղեն, որոնք լցված են բրնձի, աղացած մսի, խոտաբույսերի և համեմունքների խառնուրդով: Տարբերակները շատ են տարբեր շրջաններում, ոմանք ընտրում են վեգանական լցոնումներ: Թփով տոլման սովորաբար մատուցվում է մածունով:

Հարիսա

Սիրված ուտեստներից է նաեւ հարիսան, որն իրենից ներկայացնում է թանձր զանգված՝ պատրաստված՝ ձավարից և հավի մսից դանդաղ կրակի վրա, անուշաբույր համեմունքներով:

Ղափաման տոնական ուտեստ է, որն ունի հետաքրքիր եւ տարբերվող պատրաստման ձեւ ։ Դդումը փորում են և լցնում բրնձի, չրերի, ընկույզների և համեմունքների անուշահոտ խառնուրդով, այնուհետև թխում մինչև դդմի փափկելը:

Բաստուրմա՝

չորացրած տավարի միս, որը համեմվում է տարատեսակ համեմունքների խառնուրդով, այնուհետև հնեցվում օդում կախված, որպեսզի հասնի իր հստակ համին: Բարակ կտրատված՝ որպես նախուտեստ, կամ սենդվիչների մեջ մատուցվող բաստուրման վկայում է հայկական մսի արհեստագործական վարպետության մասին:

Ժինգյալով հաց

Ժենգյալով հացը լցոնած տափակ հաց է, որ պարունակում է մանր կտրատած կանաչեղեն։ Կանաչիները լցվում են բարակ խմորի մեջ փակվում և եփվում կրակի վրա հատուկ ձեւով: Այս սիրված ուտեստը հայտնի է Արցախի տարածաշրջանից:

Սուջուխը եւս չորացրած, կծու աղացած միս է՝ (սովորաբար տավարի կամ գառան)՝ համեմված սխտորով, պղպեղով և չամանով։ Պատրաստման ձեւը նման է բաստուրմային,  չորացվում և հնեցվում է: Սուջուխը կարելի է վայելել բարակ կտրատած՝ որպես խորտիկ կամ ներառել տարբեր ուտեստների մեջ:

Փախլավա Հայկական աղանդերի շարքից.

Պատրաստվում է շերտավոր խմորի, ընկույզի կամ պիստակի, մեղրի առատ շերտերից: Տոների և ընտանեկան հավաքույթների ժամանակ մատուցվող փախլավան ուրախության և տոնախմբության խորհրդանիշ է։

Հայկական խոհանոցը վկայում է երկրի հարուստ պատմության, կենսունակ մշակույթի և խորը արմատավորված ավանդույթների մասին: Առատ մսից մինչև նուրբ խմորեղեն, յուրաքանչյուր ուտեստ ներկայացնում է Հայաստանի խոհարարական ժառանգությունը:

Սկսեք ձեր սեփական գաստրոնոմիական արկածը և վայելեք այս հնագույն երկրի համերը: